Biuletyn informacji publicznej Biuletyn Informacji Publicznej IPN

Data ostatniej aktualizacji: 22-03-2024 11:35

Biuletyn Informacji Publicznej

Instytutu Pamięci Narodowej

Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu

Uwaga bardzo ważne! Dla przejrzystości informacji zamieszczanych w katalogach prezentujemy "Słowniczek niektórych pojęć używanych w resorcie"

Dane osoby z katalogu osób "rozpracowywanych"


Imiona: Stefan August
Nazwisko: Starczewski
Miejsce urodzenia: Konstancin-Jeziorna
Data urodzenia: 27-05-1935
Imię ojca: Piotr
Imię matki: Zofia
Dodatkowe informacje:


Treść zapisów ewidencyjnych
Opis materiałów Stan zachowania Uwagi
Stefan Starczewski od 6.01.1977 został objęty Sprawą Operacyjnego Sprawdzenia (SOS) krypt. „Stefan” założoną przez Wydz. III KSMO pod nr. 16534. Poddany inwigilacji na podstawie doniesienia agenturalnego jako podejrzany o udział w „nielegalnych strukturach” i prowadzenie „nielegalnej propagandy politycznej”. Doniesienie przekazał 22.12.1976 Wydz. IV Dep. III MSW informując, że Stefan Starczewski zaangażował się w działalność KOR i organizuje w swoim mieszkaniu spotkania członków KOR z „uczestnikami zajść czerwcowych w Ursusie i Radomiu, przeciwko którym prowadzone są aktualnie postępowania karne”. Sprawę przejął 1.07.1978 Wydz. III-2 KSMO, przekształcając ją 18.07.1978 na Sprawę Operacyjnego Rozpracowania (SOR) o tym samym krypt. SOR został przekwalifikowany 27.04.1988 na Kwestionariusz Ewidencyjny. W kartotece odnotowano, że od września 1988 włączył się w działania Komitetu Helsińskiego, a w grudniu został członkiem Komitetu Obywatelskiego przy Lechu Wałęsie. Prowadzenie KE zakończono 14.09.1989 z powodu „zaniechania wrogiej działalności”. Materiały złożone 9.10.1989 w archiwum Wydz. „C” SUSW pod nr 10347/II, zostały komisyjnie zniszczone 20.12.1989 (protokół brakowania nr 084/89). Materiały zniszczone. Wpis na podstawie zapisów ewidencyjno-kartotecznych i meldunku operacyjnego z akt IPN BU 0247/438 (6632/II), t. 1, k. 10v.
Akta osobowe Stefana Starczewskiego jako pracownika Regionu Mazowsze NSZZ „Solidarność” przejęte przez SB po wprowadzeniu stanu wojennego. Stefan Starczewski od 1.02.1981 był kierownikiem Zespołu Oświaty i Wychowania Regionu. W zachowanym w aktach niedatowanym życiorysie stwierdził, że za współpracę z KOR i niezależnymi wydawnictwami raz został zmuszony do złożenia wymówienia z pracy, a raz został zwolniony i od 1978 roku pozostawał bezrobotny. Materiały złożone 23.03.1984 w archiwum Biura „C” MSW pod nr. 52345/II, zostały zmikrofilmowane 18.03.1985 pod nr. 9769/2. Akta zniszczone w 1989 (protokół brakowania nr 108), zachowany mikrofilm. Mikrofilm IPN BU 01222/2212 (9769/2).
Stefan Starczewski jako działacz Regionu Mazowsze NSZZ "Solidarność" „w związku działalnością szczególnie groźną dla bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego” został wytypowany do internowania już 24.01.1981. Wniosek o internowanie uzasadniony był działalnością od 1968, kiedy wziął udział w „wydarzeniach marcowych”, następnie aktywną współpracą z KSS KOR od 1977 i redagowaniem „nielegalnego czasopisma antysocjalistycznego «Krytyka»” od września 1978, co podsumowano stwierdzeniem, że „jest rzeczywistym wrogiem Polski Ludowej”. Po wprowadzeniu stanu wojennego zatrzymany 13.12.1981 o godz. 9.30 w Warszawie i internowany na wniosek Wydz. III-2 KSMO. Osadzony w Ośrodku Odosobnienia Warszawa-Białołęka. Otrzymał przepustkę 3.07.1982 na okres leczenia w szpitalu. Ze względu na jego stan zdrowia Wydz. III-2 KSMO wnioskował 12.07.1982 o uchylenie decyzji o internowaniu. Zwolniony z 23.07.1982. IPN BU 0787/549 (4030/III), mikrofilm IPN BU 01326/1828 (4030/2).
Stefan Starczewski występuje w aktach Sprawy Operacyjnego Sprawdzenia, a potem Rozpracowania (SOR) krypt. „Rozwiedzeni” prowadzonej w latach 1977-1989 przez Wydz. III i III-2 KSMO i SUSW pod nr. 16533. SOR dotyczyła jego byłej żony. W meldunku operacyjnym Wydz. III KSMO z 6.01.1977 odnotowano, że Wydz. IV Dep. III MSW przekazał 22.12.1976 informację, że Stefan Starczewski i jego ówczesna żona podjęli współpracę z KOR i w swoim warszawskim mieszkaniu organizują spotkania członków KOR z „uczestnikami zajść czerwcowych w Ursusie i Radomiu, przeciwko którym prowadzone są aktualnie postępowania karne”. Z powodu „wspierania osób prowadzących wrogą działalność polityczną i represjonowanych za tę działalność” Wydz. III KSMO objął kontrolą operacyjną oboje małżonków. W meldunku z 15.06.1977 znalazła się informacja, że wraz z 391 innymi osobami podpisał petycję do Sejmu PRL o zwolnienie z aresztów członków i współpracowników KOR. Na początku listopada 1978 przygotowywał druk drugiego numeru podziemnego pisma „Krytyka”. W marcu 1979 w drodze na wykład w Zbroszy [Dużej] był zatrzymany przez MO i osadzony w areszcie w Radomiu na 48 godzin. Odnotowano przeprowadzenie z nim 22.10.1985 rozmowy ostrzegawczej po podpisaniu „apelu węgierskiego” w rocznicę powstania węgierskiego 1956. W analizie sprawy z 23.02.1987 znalazły się informacje, że Stefan Starczewski w 1957 był aresztowany i przez kilka miesięcy przebywał w więzieniu przy ul Rakowieckiej, a w latach 60 napisał powieść, „która nie została dopuszczona do druku przez cenzurę”. Podczas internowania „prezentował negatywną postawę wobec wprowadzonego stanu wojennego, a także nie chciał podejmować żadnych kontaktów z pracownikami Ośrodka [Odosobnienia] i Służby Bezpieczeństwa. Napisał skargę do gen. W. Jaruzelskiego na temat opieki zdrowotnej nad internowanymi, która zdaniem Starczewskiego była skandaliczna”. IPN BU 0247/438 (6632/II), t. 1, k. 10v, 22v, 56, t. 2, k. 6, 7v-8, 9v, 13v, 15v, 29-32, 65-66, 83-86v, 91, 92-92v, 94, t. 3, k. 7v, 10, 29, t. 4, k. 11-12, 15v, 79v,
Stefan Starczewski występuje w aktach Sprawy Operacyjnego Rozpracowania (SOR) krypt. „Madryt” prowadzonej w latach 1984-1989 przez Wydz. II Dep. II MSW pod nr. 88882. Rozpracowanie dotyczyło działalności Komitetu Helsińskiego w Polsce, który dokumentował przypadki łamania przez władze PRL „podstawowych praw człowieka i obywatela”. Stefan Starczewski uczestniczył w pracach Komitetu i znalazł się wśród jego członków, którzy ujawnili się 24.07.1988. Sygnował pisma Komitetu: oświadczenie z 6.09.1988 o prawie do tworzenia związków zawodowych, negocjowania w sprawach spornych i strajków w razie fiaska rokowań, list z 8.10.1988 na ten sam temat do marszałka Sejmu PRL i list z 1.02.1989 do premiera PRL o interwencję po zajściach w Czechosłowacji (16–21.01.1989) i w tejże sprawie z 23.02.1989 do rządów państw sygnatariuszy aktu końcowego Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie oraz list z 25.02.1989 do ministra sprawiedliwości z postulatami zmian w prawie karnym PRL. Wg notatki z 5.01.1989 brał udział „w opracowaniu większości dokumentów sygnowanych przez Komitet Helsiński, a także był głównym dysponentem środków finansowych na rzecz Komitetu”. IPN BU 0248/45 (55433/II), t. 1, k. 3, 101v, 103, 106, 127, 133, 144, 157, t. 2, k. 101, 104.
Stefan Starczewski występuje w sporządzonych przez MSW stenogramach z obrad „okrągłego stołu”, w których uczestniczył jako przedstawiciel NSZZ "Solidarność". W aktach stenogram jego wystąpienia z 22.02.1989 na posiedzeniu Podzespołu do spraw nauki, oświaty i postępu technicznego. IPN BU 353/50, k. 99-102.
Stefan Starczewski na wniosek Wydz. III KSMO był od 20.01.1977 objęty zakazem wyjazdów zagranicznych na dwa lata do 1979. Zastrzeżenie wyjazdów było przedłużane w kolejnych latach: do 1981, do 1983, do 1985, do 1987. W 1983 roku nie otrzymał paszportu na podróż do Francji. Zakaz wyjazdów anulowany 18.01.1988. Wpis na podstawie zapisów kartotecznych.
.